Shacabka ku nool xaafadda Waaberi ee magaalada Garowe, ayaa soo dhoweeyay waddo laami ah oo casri ah oo dowladda hoose ee degmada Garowe ay ka dhisayso xaafaddaas.
Dowladda hoose ee Garowe oo ka faa’idaysanaysa maalgalinta mashaariicda World Bank waxay dadaal xooggan ku bixisay in caasimaddu yeelato waddooyin casri ah oo jiritaankoodu uu qaato muddo boqolaal sano in laga faa’idaysto.
Degmadu waxay sidoo kale waddaa in dib loo dayactiro loona casriyayeeyo waddooyinka horey loo dhisay ee uu maalgaliyay mashruuca JPLG, waxaana hadda lagu billaabay jidka soddonka oo la saarayo laami cusub, kii horena waa la qaadayaa.
Doorashadii 8-aad ee xaafaddaha Garowe ayaa maanta laga qabtay xaafadda Hodan, waxaana lagu doortay guddoomiye cusub iyo ku xigeen cusub, kadib doorasho aad loogu loolamay oo musharraxiintii ugu badnaa ee ay ku tartameen xilka guddoomiyaha iyo ku xigeenka.
Waxaa guddoomiyaha xaafadda Hodan loo doortay Cabdulqaadir Cabdullaahi Xasan, oo ay afar musharrax kula tarmayeen halka ku xigeenka loo doortay Faadumo Maxamuud Maxamed oo ay la tartamayeen labo musharrax.
Guddoomiye ku xigeenka degmada Garowe ahna ku simaha duqa caasimadda, Maxamed Cali Maxamed iyo xoghayaha guud ee dowladda hoose Garowe, Maxamuud Cali Xasan Gurey ayaa maanta kormeeray jidka soddonka oo lagu billaabay dayactir, si loo saaro laami cusub oo lamid ah midka dhawaan uu madaxweynaha Puntland xarriga ka jaray.
Mas’uuliyiinta degmada Garowe ayaa dadweynaha ku wacyi galiyay inay u dulqaataan inta ay shaqada ka socoto jidka soddonka islamarkaana aysan furin meelaha waddada laga xiray, gacanna siiyaan shirkadda dhisaysa.
Xoghayaha dowladda hoose Garowe, Maxamuud Cali Xasan Gurey ayaa sheegay in degmadu go’aansatay in hal laami ah casri ah oo isku cimri ah laga sameeyo jidka soddonka. Wuxuu ugu bishaareeyay dadweynaha ku ganacsada jidkaas inay helidoonaan waddo casri ah oo ay ku ganacsadaan.
Guddoomiye ku xigeenka degmada Garowe, Maxamed Cali Maxamed ayaa sheegay dhaqaalaha lagu dhisay jidkan inuu yahay halkii dollar ee korantada iyo Biyaha ee shacabka la dulsaaray, iyo sidoo kale lacag dhan $150,000, oo ay dowladda hoose ee Garowe ku kabtay qarashka lagu dhisayo jidkan.
Guddoomiye ku xigeenku wuxuu sheegay inay dowladda hoose ku dadaalayso in waddada qeyb qeyb loo xiro, si aanu u saameyn ganacsiyada dadku ku leeyihiin jidka soddonka, wuxuuna dadweynaha u sheegay inay kaalintooda ka qaataan.
Dhismayaasha laamiyada iyo dayactirka kuwa burburay waa ahmiyadda koowaad ee shaqooyinka dowladda hoose ee Garowe. In ka badan 30 laami ayay haatan leedahay magaalada Garowe, kuwaas oo intooda badan ah kuwa casri ah oo la hirgaliyay sannadihii ugu dambeeyay.
Doorashooyinka guddoomiyayaasha xaafadaha magaalada Garowe ee caasimadda Puntlad, kuwaas oo ay dowladda hoose ee Garowe u saartay guddi gaar ah oo maamula, ayaa meel gabagabo ah maraya, iyadoo maanta lasoo gabagabeeyay doorashada labo xaafaddood oo kala ah, Horseed iyo Naasa-hablood.
Doorashada xaafadda Naasa-hablood waxaa ku guulaystay Cabdirisaaq Qaasim Salaad, oo ahaa guddoomiyihii xilka horey u hayay, halka Raaxo Axmed Maxamed loo doortay guddoomiye ku xigeenka xaafadda Naasa-hablood. Sidoo kale doorashada fguddoomiyaha xaafadda Horseed oo la qabtay waxaa ku guulaystay Muxubo Maxamuud Yuusuf oo horey u ahayd guddoomiyihii xaafadaas, cidnana lama tartamin. Ku xigeen waxaa loo doortay Siciid Casaro.
Waa doorashadii todobaad ee laga qabto xaafadaha Garowe. Horey waxay dowladda hoose doorasho uga qabatay xaafadaha kala ah; Halgan, Mubaarak, Hantiwadaag, kowda August iyo Wadajir, kuwaas oo qaarna yeeshay guddoomiyayaal cusub halka kuwa kalena ay maamulkoodii hore dib u doorteen.
Ergooyin laga soo xulay xaafadaha oo isugua jira, odayaasha dhaqanka, culimada, aqoonyahannada, dhallinyarada iyo haweenka, ayaa dooranaya guddoomiyayaasha, waana hab cusub oo dowladda hoose ee Garowe ay ku doonayso in guddoomiye kasta uu ku yimaado rabitaanka qeybaha kala duwan ee bulshada xaafadiisa.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa haatan harsan labada xaafadood ee Waaberi iyo Hodan oo ah labada xaafadood ee ugu waa-wayn xaafadaha magaalada Garowe, kuwaas oo maalmaha soo socda la billaabayo xulista ergooyinka doorashada. waxayna degmadu u samaysay guddi madax- bannaan oo doorashada maamula, iyadoo u diyaarisay hab-raac gaar ah.
Intii ay socdeen doorashooyinka xaafadaha, ma jirto wax cabasho ama dhaliil ah oo ka yimid. waxaana taas beddelkeed lagu bogaadiyay dowladda hoose inay qabatay doorasho hufan oo dadka kusoo baxay berrito lagula xisaabtamidoono waajibaadkooda shaqo ee loo igmaday.
Duqa magaalada Garowe, Axmed Siciid Muuse (Axmed Barre) ayaa ka warbixiyay sida ay degmada Garowe ee caasimadda Puntland uga faaidaysatay mashruuca JPLG, kadib markii uu maanta ka qeyb galay shir dib loogu eegayay sida ay degmooyinka Puntland uga faaidaysteen mashruucan.
